تاجر كسی است كه شغل معمولی خود را معاملات تجارتی قرار بدهد.
دسترسی اشتراکی
برای دسترسی به محتوای کامل نکات آموزشی باید اشتراک فعال داشته باشید.
نکته ۱
تاجر میتواند شخص حقوقی یا حقیقی باشد.
نکته ۲
شغل فعالیت مستمر به قصد انتفاع است.
استقلال فعالیت تجارتی؛ چرا حساب خود همیشه شرط نیست؟
برای تشخیص شخص تاجر باید فعالیت تجارتی مستقل را از اقدام صرفاً نمایندگی جدا کرد. عبارت کلی «تاجر حتماً به نام و حساب خود عمل میکند» دقیق نیست؛ حقالعملکار طبق ماده ۳۵۷ قانون تجارت به نام خود ولی به حساب آمر معامله میکند و با اشتغال معمول میتواند تاجر باشد. در مقابل، مدیر شرکت در سمت خود به نام و حساب شرکت اقدام میکند و صرف آن سمت او را تاجر نمیسازد. معیار شغل معمول در ماده ۱ قانون تجارت باید در کنار ماهیت نقش شخص بررسی شود.
مدیر شرکت و حقالعملکار؛ تفاوت نام طرف معامله
مدیر در معاملات مربوط به سمت خود، نماینده شرکت است؛ قرارداد به نام و حساب شرکت منعقد میشود و صرف این مدیریت او را تاجر نمیکند. در مقابل، حقالعملکار طبق ماده ۳۵۷ قانون تجارت به نام خود و به حساب آمر معامله میکند. اگر مدیر علاوه بر نمایندگی، مستقلاً تجارت را شغل معمول خود قرار دهد، از این فعالیت شخصی میتواند مشمول ماده ۱ قانون تجارت شود. پس «مدیر تاجر نیست» به معنای ممنوع یا ناممکن بودن تجارت مستقل او نیست.
قائممقام تجارتی؛ نماینده تجارتخانه نه تاجر مستقل
طبق ماده ۳۹۵ قانون تجارت قائممقام، نایب رئیس تجارتخانه در امور مربوط به تجارتخانه یا شعبه آن است و امضایش برای تجارتخانه الزامآور است. فعالیت در این سمت به نام و حساب رئیس تجارتخانه انجام میشود؛ پس سمت قائممقامی بهتنهایی وصف تاجر ایجاد نمیکند. اگر همین فرد تجارت مستقلی نیز داشته باشد، آن فعالیت جداگانه ارزیابی میشود.
مضارب، سرمایهگذار و عامل جعاله چه زمانی تاجرند؟
در مضاربه (ماده ۵۴۶ قانون مدنی) عامل با سرمایه مالک تجارت میکند و در فرض انجام این کار به نام خود و به عنوان شغل معمول، تاجر محسوب میشود؛ مالک صرف تأمین سرمایه تاجر نیست. معیار شخص تاجر همچنان ماده ۱ قانون تجارت است، پس کار موردی را با شغل معمول یکی ندانید. در جعاله نیز عنوان «عامل» بهتنهایی تاجر نمیسازد؛ عمل میتواند یافتن گمشده یا کار غیرتجارتی باشد. نوع فعالیت و استمرار حرفهای باید جداگانه احراز شود.
منع اشتغال و وصف تاجر؛ دو ارزیابی جداگانه
اگر شخص واجد اهلیت، فعالیت تجارتی را مستقلاً شغل معمول خود قرار دهد، ماده ۱ قانون تجارت درباره وصف تاجر او مطرح میشود. وجود منع شغلی یا تخلف از ضوابط مجوز، لزوماً این وصف را از بین نمیبرد. از سوی دیگر، تاجر بودن به معنای صحت هر معامله ممنوع نیست؛ باید دید قانون خاص فقط اشتغال را منع کرده یا برای خود قرارداد ضمانت اجرای بطلان یا عدم نفوذ مقرر کرده است. برای نمونه داشتن شغل اداری، بهتنهایی شرط «شغل معمول» را به «شغل اصلی» تبدیل نمیکند.
نداشتن پروانه و بقای قواعد دلالی و حقالعملکاری
اگر کسی بدون پروانه به دلالی یا حقالعملکاری بپردازد، فقدان مجوز بهتنهایی رابطه او با مراجعهکننده را از قواعد ماده ۳۳۵ قانون تجارت و ماده ۳۵۷ قانون تجارت خارج نمیکند. همچنین برای احراز تاجر بودن باید اشتغال معمول موضوع ماده ۱ قانون تجارت را بررسی کرد. این احکام فعالیت بیمجوز را قانونی نمیکنند؛ تخلف حرفهای و هر ضمانت اجرای خاص قرارداد باید مستقل بررسی شود.
ارث مالالتجاره و اداره آن توسط قیم، بدون انتقال وصف تاجر
اگر کالای تاجر متوفی به کودک برسد و قیم فقط آن اموال را اداره کند، هیچیک صرفاً از این جهت تاجر نمیشود. کودک مالک ترکه است، اما مالکیت به تنهایی شغل معمول موضوع ماده ۱ قانون تجارت نیست. قیم نیز طبق ماده ۱۲۳۵ قانون مدنی نماینده قانونی اداره اموال کودک است و در این سمت به نام و حساب خود تجارت نمیکند. این حکم درباره فرض صرف ارث و اداره ترکه است؛ ادامه مستقل یک فعالیت تجارتی به بررسی شرایط همان فعالیت نیاز دارد.
هیچ رأی وحدت رویهای برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ رأی دیوان عدالت اداری برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نظریه مشورتی برای این ماده ثبت نشده است.
هیچ نشست قضایی برای این ماده ثبت نشده است.
دسترسی اشتراکی
برای مشاهده کامل تستها، انتخاب گزینه و دیدن پاسخ باید اشتراک فعال داشته باشید.
تست ۱
در خصوص احکام و آثار ثبت در دفتر ثبت تجارتی، کدام مورد صحیح است؟
تست ۲
موضوع شرکت سهامی، واردات پارچه از ترکیه به قصد فروش است. مدیر شرکت، خود نیز به موازات شرکت، شخصاً اقدام به واردات پارچه از ترکیه به قصد فروش میکند. معاملات این مدیر، چه آثاری دارد؟
تست ۳
اظهارات و اطلاعات ثبت شده در دفتر تجارتی، چه حکمی دارد؟
تست ۴
قصد انتفاع:
تست ۵
چنانچه دادگاه علیرغم همه بررسیها در تاجر بودن شخص دچار شک شود، باید بنا را بر -------- بگذارد و چنانچه در کاسب جزء بودن دچار شک شود، باید بنا را بر -------- بگذارد.
تست ۶
از نظر قانون تجارت ایران، کدام یک از اشخاص زیر تاجر محسوب نمیشوند؟
تست ۷
کدام یک از مشخصات شرکتهای تجاری صحیح نیست؟
تست ۸
تاجری فوت نموده و تمام مالالتجاره وی به فرزندش که صغیر است ارث رسیده و اموال مزبور توسط قیم اداره میشود، در اینجا چه کسی تاجر محسوب میشود؟
تست ۹
کدام یک از اشخاص زیر تاجر نیستند؟
تست ۱۰
کدام یک از اشخاص زیر تاجر نیست؟
تست ۱۱
داشتن دفاتر تجارتی ...
تست ۱۲
نداشتن پروانه مانع از حکومت مقررات …...
تست ۱۳
مدیران شرکتهای تجاری:
تست ۱۴
کدام یک از عبارات زیر در مورد اشتغال خارجیان به تجارت در ایران، صحیح است؟
تست ۱۵
کارمند دولت که در خارج از وقت اداری اشتغال به تجارت دارد:
تست ۱۶
در عقد مضاربه:
تست ۱۷
در حقوق فعلی ایران کدام یک از موارد زیر صحیح است؟
تست ۱۸
صغیر چگونه میتواند در شرکتهای سهامی سرمایهگذاری کند؟