بتن خودمتراکم شونده الف- بتن های خودمتراکم شونده، بتن هایی با روانی زیاد و خاصیت جاری شدن بوده و بدون نیاز به لرزاندن در قال بها ریخته میشوند. این بتن ها دارای سه مشخصهاصلی میباشند: قابلیت جاری شدن: داشتن روانی کافی بتن برای جاری شدن تحت وزن خود و بدون نیاز به ویبره برای پرکردن فضاهای خالی تحت شرایط پیچیده قالب. قابلیت عبور(از شبکه آرماتور(: قابلیت عبور از فضاهای تنگ بتن مانند فضاهای خالی بین آرماتورها، بدون جداشدگی سنگدانه و گرفتار شدن سنگدانه ها در میان آرماتورها. قوام)پایداری): قابلیت بتن برای حفظ قوام و عدم جداشدگی سنگدانه در طول مدت حمل، بت نریزی و پس از آن. ب- آزمایشهایی که برای سنجش قابلیت بتن های خودمتراکم شونده تدوین شدهاند معموال برای سنجش خواص مذکور یا ترکیبی از این خواص میباشند. برخی از این آزمایشها شامل اندازهگیری جریان اسالمپ مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۰۷۲۱۱، اندازه گیری میزان جداشدگی ایستایی مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۵۵۲۲۱، آزمون جعبه L شکل مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۰۱-۳۰۲۳، آزمون قیف V مطابق استاندارد ملی ایران شماره -۹ ۳۰۲۳، آزمون سنجش قابلیت عبور به وسیله دستگاه حلقه J مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۷۲۱۱، تعیین مقاومت در برابر جداشدگی با الک مطابق استاندارد ملی ایران شماره -۱۱
۳۰۲۳، تعیین مقاومت در برابر جداشدگی با استفاده از آزمون نفوذ مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۱۹۳۸۷ و آزمون جعبه U هستند. پ- خواص بت نهای خودمتراکم شونده را میتوان از طریق کنترل حداکثر اندازه سنگدانه، استفاده از مقدار مناسب ریزدانهها، استفاده از پودر سنگ، استفاده از مواد دارای سطح ویژه بالا مانند نانومواد و پوزوال نها، استفاده از اصال حکنند ههای لزجت و مقدار و نوع مناسب روانساز کنترل نمود. توصیه میشود که خواص بت نهای خودمتراک مشونده با راهنماهای تهیه شده در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان ملی استاندارد ایران مطابقت داشته باشد. همچنین میتوان از دستورکارهای معتبر که در سطح بینالمللی تدوین شدهاند برای طرحب تن های خودمتراک مشوندهاستفاده نمود. ت- استفاده از انواع سیمانهای پرتلند در ساخت بتن خودمتراکم شونده مجاز است، مگر آن که شرایط محیطی و دوام، محدودیت در انتخاب نوع سیمان را ایجاب کند. ث- پودرسنگهای خنثی مانند آهکی، بازالت و کوارتز حاصل از آسیاب کردن سنگ ها و سیمان پرتلند آهکی برای تأمین گرانروی مخلوط بتن مجاز میباشند. اما هیچ نوع ترکیب زیان آور در ترکیبات پودرها نباید وجود داشته باشد. دانهبندی پودر سنگ میتواند ریزدانهتر یا درش تدان هتر و یا مشابه دانهبندی سیمان پرتلند باشد. ج- مواد افزودنی معدنی مانند دوده سیلیس، کائولین و سرباره بهعنوان جایگزین بخشی از سیمان و یا بهعنوان پرکننده در مخلوط بتن مجاز است. چ- برای تأمین قوام مخلوط بتن استفاده از مادهافزودنی شیمیاییا صالح کننده گرانروی مجاز است. همچنین برای ساخت مخلوط بتن با گرانروی مناسب ترکیب پودرسنگ و پودرهای فعال و مادهاصلاحکننده گرانروی امکانپذیر است. ح- تأمین روانی مخلوط بتن باید توسط مواد افزودنی فوقروانکنندههای ممتاز مانند پل یکربوکسیالت فراهم گردد. خ- استفاده از هر اندازه حداکثر سنگدانه در ساخت بتن خود متراکم شونده مجاز است، اما توصیه میشود برای حفظ پایداری مخلوط، اندازه حداکثر به ۲۰ میل یمتر محدود شود. د- در طرح مخلوط بت نهای خودمتراکم شونده لازم است موارد زیر مراعات گردد: تعیین نسبتهای مخلوط بتن خودمتراکم شونده باید به نحوی انجام شود که خصوصیات مورد نظر شامل قابلیت پرکنندگی، قابلیت عبور و پایداری مورد نظر را تأمین کند. درجه مورد نیاز این خصوصیات تابع تراکم میلگردها، شکل و اندازه قالب و روش بتنریزی است. بنابراین در هنگام طرح مخلوط باید خصوصیات مورد نظر مورد بررسی قرار گیرند.
در تعیین نسبت مخلوط باید ابقاپذیری که ظرفیت مخلوط بتن در حفظ الزامات عملکرد در حالت تازه و سخت شده است بررسی شود و با تغییرات ناچیز در کمیت و کیفیت مصالح و مواد مصرفی و روش اجرا در خصوصیات بتن تازه و خواص بتن سخت شده، تغییرات عمدهایجادن شود. برای بررسی ابقاپذیری باید روش زیر اتخاذ گردد: مخلوط بتن طبق نسبتهای تعیین شده همراه با دو مخلوط دیگر که در یکی مقدار آب ۸ لیتر در متر مکعب بیشتر از طرح مخلوط مورد نظر و در مخلوط دیگر مقدار آب ۸ لیتر در متر مکعب کمتر از طرح مورد نظر است، ساخته شوند. مقادیر آزمایش جریان اسالمپ و آزمایش T-۵۰ هر یک از دو مخلوط(با افزایش و کاهش آب مخلوط)نباید بیشتر از ۱۵ درصد با مخلوط اصلی تفاوت داشته باشند. انحراف استاندارد مقاومت فشاری ۲۸ روزهاین دو مخلوط نبایدب یش تر از ۴ مگاپاسکال از بتن اصلی در نمونههای آزمایشگاهی و بیشتر از ۵ مگاپاسکال در نمونههای کارگاهی تفاوت داشته باشند.