پلتفرم آموزشی حقوق و مهندسی

مطابق مواد ۱۴۰ و ۲۳۸ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، هیأت‌مدیره مکلف است هر سال یک‌بیستم سود خالص شرکت را، پس از وضع زیان‌های سال‌های قبل، به عنوان اندوخته قانونی منظور کند. این تکلیف تا زمانی ادامه دارد که اندوخته قانونی به یک‌دهم سرمایه شرکت برسد؛ پس از رسیدن به این میزان، منظور کردن مبالغ بیشتر به عنوان اندوخته قانونی اختیاری است.

قانون‌گذار برای مصرف اندوخته قانونی مورد خاص و معینی تعیین نکرده است. در نتیجه، شرکت می‌تواند در حدود قوانین و با رعایت صلاحیت ارکان شرکت از این اندوخته برای نیازهای قانونی شرکت استفاده کند.

با این حال، اندوخته قانونی را نباید با «سود قابل تقسیم» اشتباه گرفت. مبلغی که طبق مواد ۱۴۰ و ۲۳۸ باید به عنوان اندوخته قانونی منظور شود، پیش از تعیین سود قابل تقسیم از سود خالص کسر می‌شود و تا زمانی که عنوان اندوخته قانونی را دارد، نمی‌توان آن را همانند سود قابل تقسیم عادی میان صاحبان سهام توزیع کرد.

نکته آزمونی: یک‌بیستم سود خالص ← اندوخته قانونی ← تا رسیدن اندوخته به یک‌دهم سرمایه.

همچنین هر تصمیمی که برخلاف الزام مقرر در ماده ۲۳۸ و بدون منظور کردن اندوخته قانونی لازم اتخاذ شود، باطل است.

«سود خالص» و «سود قابل تقسیم» دو مفهوم متفاوت‌اند و الزاماً با یکدیگر برابر نیستند.

مطابق ماده ۲۳۷ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، سود خالص هر سال مالی از کسر کلیه هزینه‌ها، استهلاکات و ذخیره‌ها از درآمد همان سال به دست می‌آید.

سپس مطابق مواد ۲۳۸ و ۲۳۹، برای تعیین سود قابل تقسیم باید زیان‌های سال‌های مالی قبل، اندوخته قانونی و سایر اندوخته‌های اختیاری از سود خالص کسر و سود قابل تقسیم سال‌های قبل که تقسیم نشده است به آن اضافه شود.

بنابراین ممکن است سود قابل تقسیم:
کمتر از سود خالص باشد؛ اگر کسورات بیشتر از سود تقسیم‌نشده سنوات قبل باشد.
برابر سود خالص باشد؛ اگر اثر افزایشی و کاهشی تعدیلات یکدیگر را خنثی کنند.
بیشتر از سود خالص باشد؛ اگر سود تقسیم‌نشده سنوات قبل بیش از مجموع کسورات باشد.

نکته آزمونی:
هیچ رابطه ثابت «کمتر»، «بیشتر» یا «برابر» میان سود قابل تقسیم و سود خالص وجود ندارد؛ باید فرمول ماده ۲۳۹ در هر فرض اعمال شود.

در خصوص سود قابل تقسیم شرکت تجارتی، کدام مورد صحیح است؟

سود قابل تقسیم کدام است؟

منظور از سود خالص ..........