پلتفرم آموزشی حقوق و مهندسی

قیر نفتی: قیر نفتی را از پالایش نفت خام به دست می‌آورند و با توجه به نوع قیر، چگونگی کاربرد آن در صنایع مختلف به شرح زیر است: الف- قیرهای جامد: قیر جامد آخرین فرآوردهای است که از تقطیر نفت خام فراهم و بر حسب درجه‌های نفوذ مختلف تولید می‌شود. حدود درجه‌های نفوذ قیرهایی که در ایران تولید می‌شوند ۱۰ تا ۳۰۰ دهم
میلیمتردر دمای ۲۵ درجه سلسیوس است. قیرهای تولید شده در ایران، عبارت اند از: ۰۵/۰۴، ۰۷/۰۶، ۰۰۱/۵۸، ۱۲۰/۱۵۰ و.۲۰۰/۳۰۰ ب- قیرهای دمیده: حساسیت این قیرها نسبت به دما کمتر است و از آن‌ها بیشتر برای پر کردن تر کهای روسازی بتنی و درزها استفاده می‌شود. قیرهای خالص نیمه جامد، یا قیرهای با درجه نفوذ ۰۰۳/۰۰۲، ۸۵/۱۰۰ و ۰۷/۰۶، را با دمیدن هوای تحت فشار و دمای ۲۰۰ تا ۳۰۰ درجه سلسیوس در شرایط واکنش های تراکمی‌قرار می‌دهند و قیرهای جامدی، با درجه نفوذ کمتر نسبت به قیر اولیه، به نام قیرهای دمیده، تولید می‌کنند. انواع این قیرها عبارت اند از: ۵۲/۵۸R، ۵۱/۰۹R، . که اعداد ۵۲، ۱۵ درجه نفوذ و ۵۸، ۹۰ نقطه نرمی‌این قیرها را نشان می‌دهد. موادی که از دمیدن مازوت یا نفت کوره به روش‌های غیرپالایشگاهی به دست می‌آیند در هیچ یک از این دسته ها قرار نمی‌گیرند زیرا دارای ساختار مشابه قیر نیستند. پ- قیرهای محلول: قیرهای خالص جامد یا نیمه جامد هستند و مصرف آن‌ها جز ب ه روش حرارت دادن که موجب کاهش کندروانی قیر می‌شود، امکان پذیر نیست. راه دیگر استفاده از قیر، تهیه قیرهای محلول به روش مخلوط کردن قیرهای خالص با حلال های نفتی است که حالت قیر را از جامد یا نیمه جامد به مایع تغییر می‌دهد. قیرهای محلول، یا پس برگشته، با مخلوط کردن قیرهای خالص در حلّال ها یا حل کردن قیر در آن‌ها و یا روغن های نفتی سبک و فرّار مانند بنزین و نفت سفید، به دست می‌آید. نوع و کیفیت این قیرها بستگی به نوع قیرهای خالص اصلی و کیفیت حلال ها و مقدار آن‌ها دارد. هرقدر حلّال مصرفی زیادتر باشد، قیر محلول، شل تر و روان‌تر است. کندروانی قیرهای محلول باید حتی‌الامکان به اندازهای باشد که برای گرم کردن آن‌ها نیاز به حرارت زیاد نباشد، البتهای ن حرارت باید از درجه اشتعال حلّال ها کمتر باشد. قیرهای محلول، در راه سازی برای اندودهای نفوذی، اندودهای سطحی، آسفالت سطحی، آسفالت سرد کارخانهاییا مخلوط در محل، درزگیری ترک های آسفالتی و دیگر عملیات ترمیمی‌به مصرف می‌رسد. این قیر، برحسب سرعت گیرش، تصعید مواد فرار و نوع حلال ها، به سه گروه زیر تقسیم می‌شود: ت- قیرهای زودگیر یا:RC اگر برای حل کردن قیرهای خالص و تهیه قیر محلول از حلّال های سبک نظیر بنزین استفاده شود، قیر حاصل زودگیر است، زیرا حلّال موجود در این قیرها در مدت نسبتاً کمی، پس از مصرف قیر، تصعید می‌شود و قیر اصلی برجای می‌ماند. این قیرها بر حسب گرانروی سینماتیک با واحدسانت یاستوکس در چهار نوع ۰۷-CR، ۰۵۲-CR، RC-۸۰۰ و -۳۰۰۰ RC درج ه بندی می‌شوند. اعداد پسوند قیرها معرف حداقل کندروانی قیر در ۶۰ درجه سلسیوس است. ث- قیرهای کندگیر یا:MC این قیرها از حل کردن قیر خالص در موادی مانند نفت سفید و یا حلال های مشابه تهیه می‌شودکه سرعت تبخیر این حلال ها نسبت به حلال بنزین در قیرهای
زودگیر، کندتر و طوالن یتر است. قیرهای کندگیر در پنج نوع درجه بندی شد هاست که حداقل کندروانی آن‌ها در ۶۰ درجه سلسیوس، برای رقی قترین نوع آن یا MC-۳۰ معادل ۳۰ سانت یاستوکس، و برای غلیظ ترین یا MC-۳۰۰۰ مساوی ۳۰۰۰ سانت یاستوکس است. ج- قیرهای دیرگیر یا:SC قیرهای دیرگیر را با حل کردن قیرهای خالص در روغن ها، حلّال های دیرگیر نفتی، مانند گازوییل یا نفت سیاه، می‌توان، مانند قیرهای خالص، مستقیماً از تقطیر نفت خام تهیه کرد. برای گیرش کامل قیرهای دیرگیر بعد از مصرف، م دت زمان زیادی لازم است. در واقع این قیرها در شرایط آب و هوای عادی نمی‌گیرند، بلکه تغییر شکل مولکولی آن‌ها نسبتاً تدریجی و طوالنی است. قیرهای دیرگیر در چهار نوع درجه بندی شده‌اند که حداقل کندروانی آن‌ها در ۶۰ درجه سلسیوس و برای رقی قترین نوع آن یا SC-۷۰ معادل ۷۰ سانت یاستوکس و برای غلیظ ترین آن یا SC-۳۰۰۰ معادل ۳۰۰۰ سانتی استوکس است. چ- قیر امولسیون: از مخلوط کردن قیر و آب با یک مادهامولسیون ساز قیرهای امولسیونی بدست می‌آیند. امولسیون قیر در دو نوع آنیونی و کاتیونی وجود داردکه هریک به زیر گروه‌های سریع شکن، تند شکن، کندشکن و دیر شکن و هریک از این زیر گروه ها نیز به گروه‌های فرعی دیگری تقسیم می‌شوند که تعداد آن‌ها به بیست نوع قیر امولسیون می‌رسد. مقدار قیر امولسیون های قیر از ۵۰ تا ۷۵ درصد، مقدار آب از ۲۵ تا ۴۰ درصد و امولسیو نسازها حداکثر ۰/۵ درصد وزنی این قیرها را تشکیل می‌دهد. ح- قیرهای اصلاح شده: افزودنی های قیر، که طیف وسیعی از مواد معدنی، آلی و طبیعی را در برمی‌گیرد، برای اصلاح برخی از خواص قیر و در نتیجه مخلوط های آسفالتی است که در موارد زیر کاربرد دارد: جلوگیری از عریان شدن سنگدانه مخلو طهای آسفالتی جلوگیری از تر کهای حرارتی و انقباضی در روی ه‌های آسفالتی کاهش پدید ه‌های تغییر شکل و قیرزدگی روی ه‌های آسفالتی جلوگیری از روآمدن ترک های آسفالتی کاهش میزان سخت شدن و کهن هشدن قیر افزایش تاب خستگی آسفالت قیرهای اصلاح شده برحسب نوع افزودنی های آن به سه گروهاصلی تقسیم می‌شوند که برای هر یک مشخصات فنی معینی در نظر گرفته شده است. این مشخصات شامل قیرهای اصلاح شده‌ای است که حاصل اختلاط فقط قیرهای خالص با پلیمر، کوپلیمر، مواد شیمیایی تثبیت کننده و پودر
الستیک های بازیافتی است. به‌طور کلی، افزودنی های مصرفی باید با قیرهای خالص انتخاب شده در هر پروژه سازگاری داشته باشد و قیر اصلاح شده نیز باید قبالً به‌صورت مخلوطی همگن و یکنواخت تهیه شود. مشخصات ۳ گروهاصلی قیرهای اصلاح شده که هریک با افزودنی های معینی تهیه می‌شوند، به شرح زیر است: ح-۱- قیرهای اصلاح شده پلیمری ح-۱-۱- قیرهای اصلاح شده با پلیمر نوع:Ι این قیرها از افزودن کوپلیمرهای استایرن بوتادین (BS(، یا استایرن بوتادین استایرن )SBS) به قیرهای خالص تهیه می‌شوند و دارای مشخصات تإیید شده در استانداردهای معتبر باشد. قیرهای اصلاح شده با این پلیمر و پلیمرهای دیگر دارای ویژگی‌های مطابق با مشخصات استانداردهای معتبر به چهار گروه A-I، B-I، I-C و I-D تقسیم می‌شوند. ح-۱-۲- قیرهای اصلاح شده با پلیمر نوع:ΙΙ از افزودن پلیمر استایرن بوتادین رابر (SBR) یا نوع پلیمر پلی کلروپرن به قیرهای خالص به دست می‌آید و باید با مشخصات تأیید شده در استانداردهای معتبر مطابق باشد. قیرهای اصلاح شده با این پلیمر و پلیمرهای دیگر دارای ویژگی‌های مطابق با مشخصات استانداردهای معتبر، به چهار گروه A-II، B-II، II-C و II-D تقسیم می‌شود. ح-۱-۳- قیرهای اصلاح شده با پلیمر نوع:ΙII از افزودن پلیمر اتیلن وینیل استات (EVA) به قیر خالص تهیه می‌شوند و باید ب ا مشخصات تأیید شده در استانداردهای معتبر انطباق داشتهب اشند. قیرهای اصلاح شده با این پلیمر و یا پلیمرهای دیگر دارای ویژگی‌های مطابق با استانداردهای معتبر، در پنج گروه III-A تا III-E رد هبندی می‌شود. ح-۱-۴- قیرهای اصلاح شده با پلیمر نوع:IV از افزودن کوپلیمر غیرشبکهای استایرن بوتادین استایرن (SBS) به قیرهای خالص تهیه می‌شود و باید ب ا مشخصات تأیید شده در استانداردهای معتبر باشد. قیرهای اصلاح شده با این کوپلیمر و یا پلیمرهای دیگر دارای ویژگی‌های مطابق با استانداردهای معتبر، به شش گروه IV-۷ تا IV-F تقسیم می‌شوند. ح-۲- قیرهای اصلاح شده با پودر الستیک: از اختلاط پودر الستیک های بازیافتی و در صورت لزوم افزودنی های معدنی و یا مواد الیافی دیگر، با قیر خالص تهیه می‌شوند و باید با مشخصات استانداردهای معتبر مطابقت داشته باشند. قیرهایی که از این راهاصلاح می‌شوند، از نظر کندروانی، به سه گروه I تا III به ترتیب با غلظت زیاد تا کم تقسیم می‌شوند. پودر باید با قیر داغ تاآ نج ا مخلوط شود و واکنش نشان دهد که ذرات الستیک، پیش از مصرف قیر، به اندازه کافی متورم و منبسط شود. پودر الستیک به‌کار رفته برای تهیه این قیر باید دارای خواص مندرج در استانداردهای معتبرب اشد.
قیر اصلاح شده با پودر الستیک برای آسفالت گرم، مصرف می‌شود. درصدا لیا ف موجود در آسفالت، نباید از ۰/۵ و در صورت استفاده برای قیرپاشی، نباید از ۰/۱ درصد وزنی پودر الستیک بیشتر باشد. ح-۳- قیرهای اصلاح شده با مواد شیمیایی تثبیت کننده: این قیرها ازا فزودن مواد شیمیایی تثبیت کننده به قیرهای خالص تولید می‌شوند و باید با مشخصات ا ستانداردهای معتبر مطابقت داشته باشند. قیرهای اصلاح شده با این مواد و یا اصلاح کننده‌های دیگر دارای ویژگی‌های مندرج در استانداردهای معتبر به چهار گروه قیر با درجه نفوذ ۱۸۵-۱۴۰ تا درجه نفوذ ۶۵-۳۵ تقسیم می‌شود.