پلتفرم آموزشی حقوق و مهندسی

حد، مجازاتی است که نوع، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع تعیین شده است؛ اما همه حدود یکسان نیستند و بر حسب نوع جرم، شکل‌های متفاوتی دارند. برای نمونه، حد زنا در برخی فروض ممکن است رجم یا صد ضربه شلاق باشد؛ حد قذف و حد مصرف مسکر هشتاد ضربه شلاق است؛ حد محاربه یکی از چهار مجازات اعدام، صلب، قطع دست راست و پای چپ یا نفی بلد است؛ و حد سرقت نیز بر حسب دفعات ارتکاب می‌تواند از قطع عضو تا حبس ابد و اعدام تغییر کند.

همچنین در جرایم موجب حد، تکرار جرم در مواردی می‌تواند سبب تشدید مجازات شود؛ با این حال، ضابطه تکرار باید بر اساس حکم خاص همان جرم یا قاعده عام ماده ۱۳۶ قانون مجازات اسلامی سنجیده شود و نمی‌توان بدون تفکیک میان حدود مختلف، یک حکم واحد برای همه آنها بیان کرد.

ماده ۱۵ قانون مجازات اسلامی، حد را مجازاتی می‌داند که موجب، نوع، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع مقدس تعیین شده است.

کتاب دوم قانون مجازات اسلامی، جرایم موجب حد را در نه فصل اصلی تنظیم کرده است:

۱ - زنا؛
۲ - لواط، تفخیذ و مساحقه؛
۳ - قوادی؛
۴ - قذف؛
۵ - سب نبی؛
۶ - مصرف مسکر؛
۷ - سرقت حدی؛
۸ - محاربه؛
۹ - بغی و افساد فی‌الارض.

این تقسیم‌بندی ناظر به ساختار فصل‌های «جرایم موجب حد» در قانون است و نباید آن را به معنای وجود تنها نه عنوان مجرمانه یا نه نوع مجازات حدی دانست؛ زیرا برخی فصل‌ها چند عنوان مجرمانه مستقل را دربر می‌گیرند.